Những tháng cuối năm là thời điểm bộ phận nhân sự, kế toán và tài chính cần phối hợp rà soát dữ liệu tiền lương, thưởng, bảo hiểm và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) trước kỳ quyết toán.
Năm 2026 đặc biệt đáng chú ý với việc triển khai Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Thông tư số 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp và những thay đổi quan trọng về chính sách thuế TNCN, bảo hiểm xã hội (BHXH).
Các quy định này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp kiểm tra tính nhất quán giữa dữ liệu tiền lương, thuế, bảo hiểm và kế toán, kịp thời nhận diện những sai lệch có thể dẫn đến nghĩa vụ thuế, bảo hiểm bổ sung hoặc chi phí không được chấp nhận khi xác định thuế TNDN.
Dưới đây là 7 nội dung Russell Bedford KTC khuyến nghị doanh nghiệp ưu tiên rà soát trước khi kết thúc năm 2026.
1. Đối chiếu bảng lương và các khoản thu nhập đã chi trả
Không chỉ rà soát tháng 12, doanh nghiệp cần đối chiếu toàn bộ dữ liệu tiền lương năm 2026:
- Tổng tiền lương thực tế chi trả với bảng lương, chứng từ thanh toán và sổ kế toán.
- Các khoản thưởng, hoa hồng, làm thêm giờ, phụ cấp và phúc lợi.
- Tiền lương của nhân sự mới tuyển dụng hoặc đã nghỉ việc.
- Đối với doanh nghiệp FDI: Các khoản thu nhập do công ty mẹ hoặc đơn vị ở nước ngoài chi trả cho người lao động làm việc tại Việt Nam, nhằm xác định đầy đủ nghĩa vụ thuế liên quan.
Rủi ro chênh lệch thời điểm: Chẳng hạn, khoản thưởng năm 2026 đã ghi nhận vào chi phí kế toán nhưng đến quý I/2027 mới thanh toán. Doanh nghiệp cần phân biệt thời điểm ghi nhận kế toán, điều kiện tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN và thời điểm xác định thu nhập chịu thuế TNCN.
Những khoản chênh lệch giữa bảng lương và sổ kế toán cần được làm rõ nguyên nhân, đối chiếu chứng từ và lưu giữ hồ sơ giải trình phù hợp.
2. Rà soát nghĩa vụ thuế TNCN và chuẩn bị quyết toán năm 2026
Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP quy định nhiều thay đổi quan trọng áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, trong đó có:
- Mức giảm trừ gia cảnh: 15,5 triệu đồng/tháng đối với bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng đối với mỗi người phụ thuộc.
- Biểu thuế lũy tiến: Giảm từ 7 bậc xuống 5 bậc, với thuế suất từ 5% đến 35%.
- Các khoản giảm trừ mới: Cho phép giảm trừ một số chi phí y tế, giáo dục – đào tạo đáp ứng điều kiện theo quy định.
Doanh nghiệp cần kiểm tra:
- Việc áp dụng biểu thuế, mức giảm trừ gia cảnh và hồ sơ người phụ thuộc.
- Phân loại các khoản thu nhập chịu thuế, miễn thuế và các khoản giảm trừ.
- Số thuế TNCN đã khấu trừ, kê khai và nộp trong năm.
- Danh sách người lao động đủ điều kiện ủy quyền quyết toán thuế.
- Phương pháp khấu trừ thuế đối với nhân sự thử việc, lao động ngắn hạn và cá nhân không ký hợp đồng lao động.
KTC lưu ý: Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Khi khai bổ sung hoặc xử lý sai sót liên quan đến các kỳ trước thời điểm này, doanh nghiệp cần xác định đúng quy định chuyển tiếp, không mặc nhiên phải nộp lại toàn bộ hồ sơ khai thuế cũ.
Đối với các khoản giảm trừ mới về y tế, giáo dục – đào tạo, bộ phận nhân sự và kế toán nên chủ động hướng dẫn người lao động về điều kiện áp dụng, chứng từ cần chuẩn bị và thủ tục quyết toán.
3. Đối chiếu dữ liệu BHXH, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp
Theo Luật BHXH số 41/2024/QH15 (hiệu lực từ ngày 01/07/2025), việc xác định người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc cần căn cứ vào bản chất quan hệ làm việc, không chỉ dựa trên tên gọi hợp đồng.
Doanh nghiệp cần rà soát các trường hợp cộng tác viên, lao động bán thời gian, thực tập sinh hoặc cá nhân ký hợp đồng dịch vụ; đồng thời kiểm tra mức tiền lương làm căn cứ đóng và các trường hợp báo tăng, báo giảm, điều chỉnh mức đóng trong năm.
Đối chiếu dữ liệu Thuế – BHXH: Những chênh lệch cần được làm rõ
Việc chia sẻ thông tin và phối hợp quản lý giữa cơ quan thuế và cơ quan BHXH đòi hỏi doanh nghiệp chú trọng hơn đến tính nhất quán của hồ sơ lao động, tiền lương và bảo hiểm.
Doanh nghiệp nên đối chiếu danh sách người nhận thu nhập trên tờ khai quyết toán thuế TNCN (mẫu 05/QTT-TNCN) với dữ liệu tham gia BHXH (mẫu D02-LT) và hồ sơ tiền lương.
Chênh lệch giữa thu nhập chịu thuế TNCN và tiền lương đóng BHXH không mặc nhiên là vi phạm, nhưng doanh nghiệp cần xác định rõ nguyên nhân và lưu giữ hồ sơ giải trình phù hợp.
Rủi ro cần lưu ý: Việc xác định sai đối tượng hoặc tiền lương đóng BHXH có thể dẫn đến truy đóng, khoản tiền phát sinh do chậm đóng và xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
Xem thêm: Kiểm tra BHXH năm 2026: Doanh nghiệp cần rà soát những gì?
4. Kiểm tra tiền thưởng, phúc lợi và quà tặng cuối năm
Các khoản chi trả cuối năm như lương tháng 13, thưởng Tết, quà tặng và phúc lợi cần được rà soát trên ba phương diện:
- Lao động: Có phù hợp với hợp đồng lao động, quy chế thưởng và chính sách nội bộ?
- Thuế TNCN: Thuộc thu nhập chịu thuế, miễn thuế hay được áp dụng quy định riêng?
- Thuế TNDN: Có đầy đủ căn cứ và chứng từ để được tính vào chi phí được trừ?
Cần lưu ý: Khoản chi thiếu căn cứ hoặc phân loại thuế chưa chính xác có thể phát sinh nghĩa vụ điều chỉnh thuế hoặc không được chấp nhận là chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.
5. Rà soát ngày nghỉ phép, làm thêm giờ và các khoản thanh toán khi nghỉ việc
Bộ phận nhân sự và kế toán cần phối hợp kiểm tra:
- Số ngày nghỉ hằng năm đã sử dụng, còn lại và chính sách nghỉ gộp.
- Tiền lương làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, ngày nghỉ và ngày lễ.
- Tiền lương, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm và các khoản thanh toán khi chấm dứt hợp đồng.
- Việc hoàn tất thủ tục bảo hiểm và nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN đối với người lao động nghỉ việc.
Theo Bộ luật Lao động, người lao động thôi việc hoặc mất việc làm mà chưa nghỉ hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm được thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ.
Đối với người lao động tiếp tục làm việc, doanh nghiệp cần kiểm tra chính sách nghỉ phép, các thỏa thuận có liên quan và quy định pháp luật áp dụng.
6. Hoàn thiện tính nhất quán của hồ sơ nhân sự
Dữ liệu tiền lương cần có hồ sơ chứng minh đầy đủ và thống nhất. Doanh nghiệp nên đối chiếu:
- Hợp đồng lao động, phụ lục và quyết định điều chỉnh lương.
- Quy chế tiền lương, tiền thưởng và chính sách phụ cấp.
- Bảng chấm công, bảng lương và chứng từ thanh toán.
- Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc, ủy quyền quyết toán thuế.
- Hồ sơ tham gia, điều chỉnh và đóng bảo hiểm.
Đối với lao động nước ngoài: Rà soát giấy phép lao động, tình trạng cư trú thuế, các khoản thu nhập từ nước ngoài và nghĩa vụ BHXH liên quan.
Đồng thời, chuẩn bị cập nhật hồ sơ theo Nghị định số 393/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 05/12/2026.
7. Cập nhật mức lương tối thiểu và kế hoạch năm 2027
Theo Nghị định số 399/2026/NĐ-CP, mức lương tối thiểu tháng được điều chỉnh từ ngày 01/01/2027 như sau:
| Vùng | Lương Tối Thiểu Năm 2026 | Từ 01/01/2027 |
| Vùng I | 5.310.000 đồng | 5.700.000 đồng |
| Vùng II | 4.730.000 đồng | 5.080.000 đồng |
| Vùng III | 4.140.000 đồng | 4.450.000 đồng |
| Vùng IV | 3.700.000 đồng | 4.040.000 đồng |
Doanh nghiệp cần rà soát các vị trí có mức lương sát ngưỡng tối thiểu, điều chỉnh hợp đồng lao động và chính sách tiền lương khi cần thiết, đồng thời đánh giá tác động đến tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm và ngân sách chi phí nhân sự năm 2027.
Đối với doanh nghiệp có nhiều chi nhánh, cần xác định đúng mức lương tối thiểu áp dụng theo địa bàn hoạt động.
8. Russell Bedford KTC hỗ trợ doanh nghiệp rà soát tuân thủ tiền lương, thuế và bảo hiểm
Một bảng lương được tính chính xác chưa đồng nghĩa với việc toàn bộ nghĩa vụ thuế và bảo hiểm đã được thực hiện đầy đủ. Những sai lệch giữa hồ sơ lao động, dữ liệu tiền lương, thuế TNCN và BHXH có thể tích lũy qua nhiều kỳ, làm phát sinh nghĩa vụ tài chính ngoài dự kiến.
Với kinh nghiệm trong lĩnh vực kế toán, thuế và tư vấn doanh nghiệp, Russell Bedford KTC hỗ trợ khách hàng nhận diện và xử lý các vấn đề tuân thủ liên quan đến tiền lương, thuế và bảo hiểm thông qua các hoạt động:
- Đối chiếu dữ liệu tiền lương, thuế TNCN, BHXH và số liệu kế toán.
- Nhận diện những điểm chưa nhất quán và đánh giá rủi ro thuế, bảo hiểm có liên quan.
- Đề xuất hướng điều chỉnh, hoàn thiện hồ sơ và cải thiện quy trình quản lý.
Doanh nghiệp đã sẵn sàng cho kỳ quyết toán thuế TNCN và công tác rà soát tiền lương cuối năm 2026?
Liên hệ Russell Bedford KTC để được tư vấn giải pháp rà soát tuân thủ phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp.




