Tóm tắt nội dung:
Trong thực tế quản lý nhà chung cư, không ít Ban quản trị chưa đăng ký mã số thuế khi phát sinh nghĩa vụ, trong khi một số đơn vị quản lý vận hành vẫn thu phí quản lý, phí trông giữ xe theo mô hình thu hộ, chi hộ mà chưa lập hóa đơn phù hợp. Những cách thức quản lý này tiềm ẩn rủi ro truy thu thuế và tranh chấp tài chính nếu không phản ánh đúng bản chất giao dịch.
Cùng với các quy định mới về thuế, kế toán năm 2026, Ban quản trị và đơn vị quản lý vận hành cần rà soát nghĩa vụ thuế, cách thức ghi nhận thu – chi và quản lý nguồn thu từ khai thác phần sở hữu chung nhằm hạn chế rủi ro pháp lý, tài chính.
1. Quản lý thuế nhà chung cư: Những yêu cầu trong năm 2026
Ngày 17/03/2026, Cục Thuế ban hành Công văn số 1519/CT-QLTT về triển khai công tác tuyên truyền, hỗ trợ Ban quản trị nhà chung cư thực hiện nghĩa vụ thuế.
Theo đó, cơ quan thuế địa phương được yêu cầu rà soát các Ban quản trị, hướng dẫn đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế và sử dụng hóa đơn, chứng từ.
Đồng thời, từ ngày 01/07/2026, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn, bao gồm Nghị định 252/2026/NĐ-CP về quản lý thuế và Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, đã có hiệu lực.
Đối với nhà chung cư, vấn đề quan trọng là xác định đúng chủ thể có trách nhiệm lập hóa đơn, kê khai và nộp thuế, bởi phí quản lý vận hành, phí trông giữ xe, khoản thu hộ, kinh phí bảo trì và doanh thu khai thác thương mại có bản chất khác nhau.
Các khoản phí quản lý vận hành, phí đỗ xe, các khoản thu chi hộ bên thứ ba, Quỹ bảo trì và thu nhập từ các hoạt động thương mại có những đặc điểm pháp lý và thuế khác nhau, do đó cần được xử lý theo cách thức phù hợp.
2. Nghĩa vụ thuế của đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư
2.1. Phân biệt doanh thu dịch vụ với khoản thu hộ, chi hộ
Một trong những rủi ro thuế đáng chú ý là việc đơn vị quản lý vận hành áp dụng mô hình thu hộ, chi hộ đối với phí quản lý, phí trông giữ xe, tiền điện, nước và các dịch vụ khác nhưng chưa xác định đúng bản chất giao dịch.
Không phải mọi khoản tiền được thu và chi theo thỏa thuận với Ban quản trị đều được coi là thu hộ, chi hộ.
Trường hợp doanh nghiệp quản lý vận hành trực tiếp cung cấp dịch vụ, tổ chức nhân sự, chịu trách nhiệm vận hành và thu phí từ cư dân, khoản thu phải được xem xét là doanh thu cung cấp dịch vụ, có nghĩa vụ lập hóa đơn và kê khai thuế theo quy định.
Đối với phí trông giữ xe, cần xác định đơn vị trực tiếp kinh doanh dịch vụ, bên ký hợp đồng với cư dân và chủ thể nhận doanh thu. Việc Ban quản trị giao đơn vị quản lý vận hành thu tiền không đương nhiên biến khoản phí này thành thu hộ.
Ngược lại, với giao dịch thu hộ, chi hộ thực chất, đơn vị nhận tiền chỉ thực hiện việc thu hoặc thanh toán thay cho chủ thể khác, không trực tiếp bán hàng hóa hay cung cấp dịch vụ tạo ra khoản thu đó.
Để phân biệt, cần rà soát đồng thời:
- Hợp đồng và quan hệ ủy quyền: Ai thực tế cung cấp dịch vụ, ai chịu trách nhiệm thanh toán?
- Hóa đơn đầu vào: Hợp đồng, hóa đơn nhà cung cấp đứng tên và mã số thuế của chủ thể nào?
- Dòng tiền: Số tiền thu từ cư dân có phù hợp với số phải thanh toán cho nhà cung cấp và các thỏa thuận liên quan?
Đặc biệt, trường hợp đơn vị quản lý vận hành đứng tên mua dịch vụ, sau đó thu lại từ cư dân theo đơn giá khác hoặc cộng thêm phí hao hụt, phí quản lý, cần xác định bản chất khoản chênh lệch và nghĩa vụ thuế tương ứng.
Ví dụ, tiền nước được thanh toán cho nhà cung cấp theo một đơn giá nhưng phân bổ lại cho cư dân theo mức giá khác. Khi đó, không thể chỉ căn cứ vào tên gọi “thu hộ tiền nước” để loại trừ nghĩa vụ thuế mà phải xem xét toàn bộ cơ chế cung cấp dịch vụ, phân bổ chi phí và thu tiền.
Rủi ro: Nếu khoản thực chất là doanh thu cung cấp dịch vụ bị hạch toán thành thu hộ, chi hộ, đơn vị quản lý vận hành có thể phải điều chỉnh doanh thu, kê khai bổ sung thuế GTGT, TNDN, tiền chậm nộp và tiền phạt theo quy định.
2.2. Thuế GTGT, TNDN và chi phí được trừ
Đơn vị quản lý vận hành cần xác định thuế GTGT theo từng loại dịch vụ. Năm 2026, chính sách giảm thuế GTGT từ 10% xuống 8% tiếp tục áp dụng đến hết ngày 31/12/2026 đối với hàng hóa, dịch vụ đủ điều kiện.
Về thuế TNDN, Luật số 67/2025/QH15 quy định thuế suất phổ thông 20% và các mức thuế suất theo quy mô doanh thu đối với doanh nghiệp đáp ứng điều kiện.
Các khoản chi bảo vệ, vệ sinh, bảo trì kỹ thuật, tiền lương và chi phí vận hành phải được ghi nhận đầy đủ, có chứng từ phù hợp và đáp ứng điều kiện xác định chi phí được trừ.
Đơn vị quản lý vận hành cần đối chiếu hợp đồng, hóa đơn đầu vào, doanh thu ghi nhận và dòng tiền thực tế, đặc biệt với các khoản đang hạch toán là thu hộ, chi hộ.
3. Nghĩa vụ thuế của Ban quản trị nhà chung cư
3.1. Ban quản trị có phải đăng ký và nộp thuế?
Ban quản trị nhà chung cư không phải là doanh nghiệp kinh doanh thông thường. Tuy nhiên, khi phát sinh hoạt động cung cấp dịch vụ, khai thác quảng cáo, cho thuê vị trí hoặc hoạt động kinh doanh khác, Ban quản trị cần xác định nghĩa vụ đăng ký, kê khai và nộp thuế theo quy định.
Cần phân biệt kinh phí bảo trì, kinh phí hoạt động Ban quản trị với doanh thu từ hoạt động kinh doanh. Việc khoản thu được sử dụng vì lợi ích chung của cư dân không đồng nghĩa với việc khoản thu đó đương nhiên được miễn thuế.
Một rủi ro khác là sử dụng tài khoản cá nhân của thành viên Ban quản trị để tiếp nhận doanh thu khai thác thương mại.
Cách làm này gây khó khăn trong việc đối chiếu dòng tiền, xác định chủ thể nhận doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế. Cá nhân đứng tên tài khoản có thể phải giải trình về nguồn tiền; nếu phát sinh hành vi chiếm dụng hoặc sử dụng trái phép, trách nhiệm pháp lý được xem xét theo tính chất và mức độ vi phạm.
Ban quản trị cần sử dụng tài khoản phù hợp với quy định và lưu giữ đầy đủ chứng từ của từng nguồn thu.
3.2. Thuế GTGT, TNDN và nghĩa vụ lập hóa đơn
Doanh thu từ quảng cáo, cho thuê vị trí đặt thiết bị hoặc cung cấp dịch vụ có thể phát sinh nghĩa vụ thuế GTGT và TNDN.
Đối với Ban quản trị thuộc trường hợp tổ chức khác có hoạt động kinh doanh, xác định được doanh thu nhưng không xác định được chi phí và thu nhập, pháp luật cho phép tính thuế TNDN theo tỷ lệ trên doanh thu khi đáp ứng điều kiện tại khoản 5 Điều 12 Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
Theo đó, tỷ lệ thuế TNDN đối với hoạt động dịch vụ là 5% doanh thu. Trường hợp áp dụng phương pháp tính thuế GTGT trực tiếp trên doanh thu, tỷ lệ đối với dịch vụ thông thường cũng là 5%.
Tuy nhiên, cần phân loại đúng hoạt động và phương pháp tính thuế, không mặc nhiên áp dụng một tỷ lệ cho mọi nguồn thu.
Về hóa đơn, theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, tổ chức không kinh doanh nhưng phát sinh giao dịch cung cấp dịch vụ chịu thuế có thể thuộc trường hợp được cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử có mã theo từng lần phát sinh.
Ban quản trị có thể thuê đơn vị chuyên môn hỗ trợ thực hiện thủ tục, nhưng việc ủy nhiệm lập hóa đơn không mặc nhiên chuyển nghĩa vụ thuế sang bên được ủy nhiệm.
Đặc biệt, lãi tiền gửi kinh phí bảo trì cần được xem xét riêng. Mặc dù khoản lãi này được sử dụng cho mục đích bảo trì theo Luật Nhà ở, Công văn 1519/CT-QLTT có đề cập đến nghĩa vụ thuế TNDN đối với lãi tiền gửi.
Vì vậy, Ban quản trị cần theo dõi riêng khoản lãi và đối chiếu quy định thuế hiện hành để xác định cách xử lý phù hợp.
3.3. Thuế TNCN đối với thù lao thành viên Ban quản trị
Các khoản thù lao trả cho thành viên Ban quản trị có thể phát sinh nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN.
Theo khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, đối với cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng, tổ chức chi trả phải khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10% khi mức chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên, trừ trường hợp đủ điều kiện tạm thời chưa khấu trừ theo quy định.
Ban quản trị cần lưu giữ chứng từ chi trả, xác định phương pháp khấu trừ phù hợp và thực hiện nghĩa vụ kê khai thuế.
4. Kế toán nhà chung cư: Ghi nhận và quản lý thu – chi
4.1. Theo dõi riêng từng nguồn kinh phí
Theo Quy chế quản lý, sử dụng nhà chung cư ban hành kèm Thông tư 05/2024/TT-BXD và các văn bản sửa đổi, hoạt động thu – chi phải tuân thủ quy chế tài chính và thẩm quyền phê duyệt.
Các nguồn kinh phí cần được theo dõi riêng:
| Nguồn kinh phí | Nội dung cần theo dõi |
| Quản lý vận hành | Phí phải thu, đã thu, công nợ và chi phí |
| Bảo trì | Kinh phí nhận bàn giao, lãi tiền gửi, chi bảo trì và số dư |
| Hoạt động Ban quản trị | Đóng góp, thù lao và chi phí hành chính |
| Khai thác phần sở hữu chung | Doanh thu, chi phí, nghĩa vụ thuế và số tiền chuyển vào quỹ bảo trì |
Đơn vị quản lý vận hành là doanh nghiệp hạch toán theo chế độ kế toán áp dụng, trong đó có Thông tư 99/2025/TT-BTC đối với doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh.
Đối với Ban quản trị, cần tổ chức sổ thu – chi, công nợ và chứng từ phù hợp với hoạt động thực tế, không mặc nhiên áp dụng toàn bộ chế độ kế toán doanh nghiệp.
4.2. Kiểm soát chứng từ và rủi ro khi bàn giao nhiệm kỳ
Các khoản chi cần được kiểm tra về hợp đồng, hóa đơn, dự toán, thẩm quyền phê duyệt, nghiệm thu và chứng từ thanh toán.
Đối với chi phí sửa chữa nhỏ hoặc thuê lao động tự do không có hóa đơn, cần lưu giữ hợp đồng hoặc thỏa thuận giao việc, biên bản nghiệm thu, chứng từ thanh toán và thực hiện nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN nếu phát sinh.
Doanh nghiệp có thể lập bảng kê đối với những khoản chi đáp ứng điều kiện pháp luật, nhưng không mặc nhiên thay thế hóa đơn bằng bảng kê trong mọi trường hợp.
Đặc biệt, việc bàn giao giữa các nhiệm kỳ Ban quản trị không nên chỉ dừng ở số dư ngân hàng, con dấu và hợp đồng.
Những khoản thu chưa kê khai thuế, công nợ chưa đối chiếu hoặc chi phí thiếu chứng từ có thể tiếp tục phát sinh vướng mắc sau khi Ban quản trị mới tiếp nhận.
Rà soát hoặc kiểm toán tài chính độc lập trước khi bàn giao giúp xác định tình trạng các nguồn kinh phí, nghĩa vụ thuế, công nợ và vấn đề chưa được xử lý, tạo cơ sở minh bạch để phân định trách nhiệm giữa các nhiệm kỳ.
5. Khai thác phần sở hữu chung: Quyền khai thác, doanh thu và nghĩa vụ thuế
5.1. Xác định quyền sở hữu trước khi khai thác
Nhà chung cư có thể phát sinh nguồn thu từ quảng cáo trong thang máy, sảnh, cho thuê vị trí đặt máy bán hàng tự động, thiết bị viễn thông hoặc các tiện ích thương mại khác.
Tuy nhiên, rủi ro đầu tiên không nằm ở nghĩa vụ thuế mà ở quyền khai thác khu vực tạo ra doanh thu.
Trước khi ký hợp đồng, Ban quản trị cần đối chiếu hợp đồng mua bán căn hộ, hồ sơ pháp lý dự án, bản vẽ và tài liệu xác định phần sở hữu chung, sở hữu riêng.
Không phải mọi diện tích trong tòa nhà đều thuộc phần sở hữu chung. Việc khai thác khu vực thuộc quyền sở hữu của chủ đầu tư hoặc chủ thể khác khi chưa có thẩm quyền có thể dẫn đến tranh chấp, yêu cầu hoàn trả doanh thu hoặc bồi thường thiệt hại.
5.2. Quản lý nguồn thu và quy định mới tại TP.HCM
Theo khoản 4 Điều 153 Luật Nhà ở năm 2023, nguồn thu từ khai thác dịch vụ đối với phần sở hữu chung phải được nộp vào tài khoản kinh phí bảo trì và sử dụng cho việc bảo trì nhà chung cư.
Tại TP.HCM, Quyết định số 19/2026/QĐ-UBND, có hiệu lực từ ngày 25/04/2026, quy định cụ thể tại Điều 10:
- Hội nghị nhà chung cư quyết định loại hình dịch vụ, vị trí, diện tích, thời hạn và hình thức khai thác.
- Ban quản trị tổ chức thực hiện theo nội dung được thông qua, bảo đảm công khai, minh bạch.
- Nguồn thu khai thác phần sở hữu chung và lãi tiền gửi kinh phí bảo trì, sau khi trừ các chi phí hợp lý, hợp lệ, được nộp vào tài khoản kinh phí bảo trì để sử dụng cho việc bảo trì.
Cần phân biệt chi phí hợp lý, hợp lệ theo quy định quản lý nhà chung cư với chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.
5.3. Rủi ro thuế và quản lý nguồn thu
Ban quản trị cần xác định rõ bên ký hợp đồng, chủ thể cung cấp dịch vụ, trách nhiệm lập hóa đơn, kê khai thuế và số tiền phải chuyển vào tài khoản kinh phí bảo trì.
Các rủi ro thường gặp gồm khai thác chưa đúng thẩm quyền, bỏ sót doanh thu, không lập hóa đơn hoặc kê khai thuế đầy đủ, thiếu chứng từ chi phí và sử dụng nguồn thu không đúng mục đích.
Việc giao đơn vị quản lý vận hành thu tiền hoặc hỗ trợ thủ tục không đương nhiên làm thay đổi chủ thể có nghĩa vụ thuế.
6. Dịch vụ kiểm toán và tư vấn quản trị nhà chung cư của Russell Bedford KTC
Quản lý minh bạch các khoản thu – chi, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và sử dụng kinh phí bảo trì đúng quy định giúp bảo vệ quyền lợi cư dân, đồng thời hạn chế rủi ro tài chính và pháp lý cho Ban quản trị, đơn vị quản lý vận hành.
Với kinh nghiệm kiểm toán tài chính tại hơn 20 dự án nhà chung cư tại TP.HCM, Russell Bedford KTC cung cấp dịch vụ kiểm toán và tư vấn quản trị nhà chung cư, bao gồm kiểm toán kinh phí quản lý vận hành, kinh phí bảo trì, nguồn thu khai thác phần sở hữu chung; tư vấn thuế, kế toán và kiểm soát nội bộ.
KTC cũng hỗ trợ rà soát, kiểm toán tài chính phục vụ công tác bàn giao nhiệm kỳ Ban quản trị, góp phần minh bạch hóa các nghĩa vụ và vấn đề tài chính còn tồn tại.
Tìm hiểu thêm: Dịch vụ kiểm toán và tư vấn quản trị nhà chung cư của Russell Bedford KTC.




