Ngày 29/10/2026, tại Triển lãm Quốc tế Nhượng quyền Việt Nam – Vietnam Franchise Summit 2026 diễn ra ở Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP. Hồ Chí Minh, bà Thái Thị Vân Anh – FCCA, CPA VN, MA, Thành viên hợp danh Russell Bedford KTC đã tham gia với vai trò diễn giả tại phiên chuyên đề mang chủ đề: “Cú sốc thuế – Ảnh hưởng của các cập nhật luật thuế mới đến bên nhượng quyền và bên nhận quyền tại Việt Nam” (Tax Shock – How Recently Updated Tax Laws Affect Franchisors and Franchisees in Vietnam).
Tại phiên chuyên đề, đại diện KTC đã chia sẻ những góc nhìn chuyên môn về các vấn đề thuế và kế toán trong hoạt động nhượng quyền, tập trung vào những rủi ro phát sinh từ cấu trúc giao dịch, cách ghi nhận kế toán và việc thực hiện nghĩa vụ thuế trong bối cảnh các quy định có nhiều thay đổi.
1. Nhận diện bản chất giao dịch trong hoạt động nhượng quyền
Một mô hình nhượng quyền thường bao gồm nhiều cấu phần thu – chi: phí nhượng quyền ban đầu, phí quyền sử dụng thương hiệu định kỳ, phí đóng góp tiếp thị, phí đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật, phí phần mềm bán hàng, cùng các giao dịch cung ứng hàng hóa, máy móc thiết bị.
Mỗi cấu phần có bản chất kinh tế và nguyên tắc xử lý thuế, kế toán hoàn toàn riêng biệt. Vì vậy, việc chỉ căn cứ vào tên gọi của khoản phí hoặc các điều khoản chung chung trong hợp đồng sẽ không phản ánh đầy đủ bản chất giao dịch. KTC nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện đúng mô hình kinh doanh, phân định rõ quyền – nghĩa vụ và bóc tách từng cấu phần phí ngay từ giai đoạn đàm phán, soạn thảo hợp đồng.
2. Năm vấn đề thuế doanh nghiệp nhượng quyền cần lưu ý
Từ thực tiễn hoạt động nhượng quyền, phần trình bày tập trung vào năm nhóm vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế và công tác tuân thủ của doanh nghiệp.
Thuế nhà thầu đối với các giao dịch xuyên biên giới
Hợp đồng nhượng quyền với đối tác nước ngoài có thể bao gồm phí sử dụng thương hiệu, đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và phần mềm. Mỗi cấu phần có thể có cách xác định nghĩa vụ thuế nhà thầu khác nhau. Nếu hợp đồng không phân định rõ bản chất và giá trị từng khoản phí, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro khi xác định doanh thu tính thuế. Trường hợp không thể tách riêng doanh thu theo từng hoạt động, tỷ lệ thuế thu nhập doanh nghiệp cao nhất trong các hoạt động có thể được áp dụng cho toàn bộ giá trị hợp đồng.
Giao dịch liên kết và các điều kiện trong chuỗi cung ứng
Bên nhượng quyền có thể đưa ra yêu cầu về nguồn cung ứng, nhà cung cấp, giá mua hoặc quy trình vận hành. Tuy nhiên, những yêu cầu này không mặc nhiên đồng nghĩa với việc các bên có quan hệ liên kết theo quy định về thuế. Doanh nghiệp cần rà soát mức độ kiểm soát, chi phối giữa các bên và đối chiếu với các tiêu chí xác định quan hệ liên kết theo quy định, nhằm nhận diện nguy cơ giao dịch bị xác định là giao dịch liên kết và các nghĩa vụ tuân thủ liên quan.
Phí đóng góp tiếp thị và điều kiện tính vào chi phí được trừ
Các khoản phí đóng góp cho hoạt động tiếp thị chung của hệ thống cần có căn cứ rõ ràng về mục đích, nghĩa vụ theo hợp đồng và hoạt động thực tế. Ngoài chứng từ thanh toán, doanh nghiệp cần lưu ý đến kế hoạch tiếp thị, kết quả thực hiện, hồ sơ nghiệm thu và căn cứ phân bổ chi phí. Việc thanh toán không đồng nghĩa với việc khoản chi đương nhiên đáp ứng điều kiện được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
Thuế giá trị gia tăng và hóa đơn trong chuỗi cung ứng
Trong một số mô hình, hàng hóa được giao trực tiếp đến cửa hàng nhận quyền nhưng việc thanh toán và xuất hóa đơn lại thông qua một đơn vị trung gian. Nếu hợp đồng, đơn đặt hàng, giao nhận hàng hóa, hóa đơn và thanh toán không thống nhất, doanh nghiệp có thể gặp vướng mắc khi kê khai thuế giá trị gia tăng và xem xét điều kiện khấu trừ thuế đầu vào.
Nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh trong hệ thống nhượng quyền
Khi hệ thống có các cửa hàng hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh, doanh nghiệp cần lưu ý những thay đổi trong phương thức kê khai và quản lý thuế. Dữ liệu doanh thu cần được đối chiếu giữa hệ thống bán hàng (POS), dòng tiền qua tài khoản ngân hàng và hóa đơn điện tử, bao gồm hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền trong các trường hợp thuộc diện áp dụng. Việc đối chiếu này đặc biệt quan trọng đối với các hệ thống có nhiều cửa hàng hoặc đang mở rộng quy mô.
3. Từ doanh thu ghi nhận đến hiệu quả tài chính thực tế
Một nội dung trọng tâm tại phiên chuyên đề là sự khác biệt giữa thời điểm ghi nhận doanh thu kế toán và thời điểm xác định nghĩa vụ thuế.
Điển hình, với khoản phí nhượng quyền ban đầu được thu một lần, doanh thu kế toán trong một số trường hợp có thể được ghi nhận hoặc phân bổ theo thời gian thực hiện các nghĩa vụ cam kết trong hợp đồng. Trong khi đó, thời điểm lập hóa đơn và xác định doanh thu tính thuế được xem xét theo các quy định tương ứng. Nếu không phân định rõ những khác biệt này, doanh nghiệp có thể gặp sai lệch trong báo cáo tài chính cũng như hồ sơ kê khai, quyết toán thuế.
Thông qua tình huống mô phỏng một cửa hàng kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống, KTC minh họa rằng doanh thu và lợi nhuận trên sổ sách chưa chắc phản ánh đầy đủ hiệu quả tài chính nếu chưa tính đến các nghĩa vụ thuế và chi phí tuân thủ liên quan. Doanh nghiệp cần duy trì cơ chế đối chiếu định kỳ giữa dữ liệu bán hàng, căn cứ tính phí nhượng quyền, hóa đơn và chứng từ đầu vào.
4. Sẵn sàng về thuế – Nền tảng cho sự phát triển bền vững của hệ thống nhượng quyền
Quản trị rủi ro thuế trong nhượng quyền cần được thực hiện xuyên suốt: từ thiết lập hợp đồng, tổ chức chuỗi giao dịch, ghi nhận kế toán đến chuẩn hóa dữ liệu và hồ sơ chứng từ. Việc chuẩn hóa các cấu phần phí và đồng bộ dữ liệu tài chính là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp đánh giá chính xác sức khỏe tài chính và mức độ sẵn sàng mở rộng quy mô.
Khép lại phiên chia sẻ, KTC gửi gắm thông điệp cốt lõi: “Tax Readiness is Franchise Readiness” – Sự sẵn sàng trong quản trị thuế và tuân thủ là nền móng vững chắc cho sự phát triển bền vững của hệ thống nhượng quyền.
Russell Bedford KTC đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc rà soát cấu trúc hợp đồng nhượng quyền, soát xét rủi ro thuế và chuẩn hóa quy trình kế toán – kiểm toán. Quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ KTC để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.
